صفا آقاجاني بازيگر محبوب و دوست داشتني راديو و تلويزيون است كه در غالب اوقات نقش مادران مهربان ،عفيف وفداكار ايراني را ايفا مي كند . آقا جاني در حال حاضر در سريال پر طرفدار «تا ثريا» به كارگرداني سيروس مقدم نقشي متفاوت را ايفا كرده است كه آن نقش ، نقش زني عارف مسلك است كه در اصل نماد نص صريح قرآن مي باشد ودر هركجا كه داستان ميخواهد به آيه اي از قرآن يا حديثي از ائمه اطهار(ع)استناد كند اين زن عارفه رانشان ميدهد. به بهانه همكاري اين هنرمند محبوب و مهربان با سيروس مقدم خبرنگار «شفاف» با وي گفتگويي ترتيب داده است كه در ادامه پيشكش حضور علاقه مندان خواهد شد
چند وقتي است كه حضورتان در سريالهاي تلويزيوني كمتر شده ، علت چيست؟
متاسفانه دنياي هنر مناسباتي داردو در يك چرخه بازي مي گردد كه من آن مناسبات را بلد نيستم و خيلي تلاش كردم تا بفهمم اين بازي چطور صورت مي گيرد تا آنرا ياد بگيرم اما دريغ كه اصلاالفباي اين بازي را نفهميدم. اين به اين معنا نيست كه من آدم پاك و پاستوريزه اي هستم .نه.اصلا اين فرصت به من داده نشد كه از اين مناسبات سر در آورم.با اينكه كارم را تا حدي انجام داده ام كه از نگاه منتقدين ، خود گروه فيلمسازي و مهمتر از همه مردم فهيممان مورد قبول واقع شده.با اين همه من عاشق كاركردن هستم اما ظاهرا اين روابط و مناسباتي كه به آن اشاره كردم مانع از اين مي شود كه به بازي گرفته شوم.
به نظر شما مناسبات مذكور از چه بستري برخاسته و معلول چه عواملي است؟
ببينيد اين داستان انتخاب بازيگر كه طي اين چند سال مد ودرهمه كارها باب شده به نحوي يك دذنياي مافيايي محدودي را بوجود آورده كه توليد كل كارها حول چهار پنج سليقه خاص مي چرخد و تمام اتفاقاتي كه درحوزه سينما و تلويزيون مي افتد ارتباطاتي است كه به خواست اين آدمها و اين سلايق صورت مي گيرد و انتخاب بازيگران گاها بر اساس معيارهاي اشتباهي انجام مي گيرد كه بارها اشتباه بودنشان به همه ثابت شده اما بااين حال باز اين رويه اشتباه ادامه دارد.
لطفا از نحوه همكاريتان با آقاي مقدم و سريال «تا ثريا» بفرماييد.
راستش من و آقاي مقدم از ساليان پيش با هم آشنا بوديم وسريال تا ثريا چهارمين پروژه اي بود كه با آقاي مقدم كار مي كردم. براي همين آقاي مقدم با من حرف زدند و اصرار داشتند كه من اين نقش را بازي كنم
از نقشتان در سريال «تاثريا »بفرماييد واينكه اين نقش چه تاثيراتي روي قصه دارد؟
ببينيد قصه كار يك قصه قرآني است كه در ارتباط با ربا خواري است.هر موقع كه قرار است ما يك روايت داشته باشيم بر اين مبنا كه ربا و ربا خواري ايمان آدم را تحت تاثير قرار ميدهد و براي اين پيام يك كليد به مخاطب بدهيم ، اين كار توسط كاراكتري كه من آنرا بازي مي كنم صورت مي گيرد.
سريال «تاثريا» چه ويژگي خاصي براي خانم آقاجاني داشته؟
متاسفانه عالم تصوير بخصوص در تلويزيون كليشه سازاست.يعني هر كسي كه نقشي را بازي مي كند كه در آن توفيقي كسب مي كند ، فيلمسازان وكارگردانان ديگر نقش هاي مشابه آنرا به آن شخص مي دهند طوري كه انگار اين آدم هيچ نقش ديگري را نمي تواند بازي كند .اين قضيه براي من هم اتفاق افتاد و به قول دوستان چندين مرتبه نقش مادر و مادربزرگ هاي مهربان را به من محول كردند.اما در سريال تا ثريا آقاي مقدم از شاخصه هاي صوتي و صداوقابليت هاي صورت من استفاده ديگري كردند و براي اينكه كلام خداوند شنيدني تر و تاثير گذار تر باشد دست به اين انتخاب زدند.
همكاريتان با گروه هاي توليد تله فيلم چطور است؟
راستش اكثر تماسهايي كه با من ميگيرند در اصل تقاضاي كار كردن بي مزد و مواجب است . چون قيمت هايي كه پيشنهاد مي كنند واقعا شرم آور است. شايد باور نكنيد كه دستمزد بازيگري مثل من دستمزدي روزانه است يعني ميزان مبلغي كه شايد به كار يك كارگر زحمتكش پرداخت مي شود به ماها پرداخت نمي شود.من بايد روزي 100هزار تومان بدهم كه يك كارگر بيايد در منزلم كار كند ، چطور مي شود كه من با 34سال كار حرفه اي با الواح تقدير و جايز ه هاي مختلف چنين مبالغي را براي كار قبول كنم .من اگر رقمي را پيشنهاد مي كنم اين رقم مربوط به يك سال و دو سال نمي شود بلكه 34 سال تجربه پشت اين رقم خوابيده.
پس چرا كساني با بهتر بگويم خانم هايي كه نه سابقه اي دارند و نه اصلا بازيگرند ،اما وارد حوزه بازيگري شده اند و دست بر قضا ارقام خيره كننده اي پاي قرار داد هايشان ديده مي شود. اين قضيه را چطور ارزيابي مي كنيد؟
خب معلوم است كه يك روابط خاص در اين زمينه حكمفرماست.من خانمي را مي شناسم كه خانه اش را به گروه هاي فيلمشازي اجاره مي داده.اين خانم با آقايي برخورد مي كند كه هنرش جذب اينطور خانم هايي به حوزه سينما و تلويزيون ايران است كه با اين برخورد اين خانم بازيگر مي شود.من تا بحال بازي يي از اين خانم نديده ام . فقط ديالوگ گوي خوبي است .از طرفي يك فيلمنامه نويس بنا به سفارشي كه براي يك فيلمنامه مي گيرد بر اساس الگوي شخصيتي من فيلمنامه اش را مي نويسدوبه تهيه كننده مي گويد كه من فيلمنامه ام را برا ساس شخصيت آقا جاني نوشته ام و دوست دارم ايشان بازي كند. تهيه كننده با من حرف زد و من براي بازي در اين كار پنج ميليون پيشنهاد كردم و اين خانم كه اشاره كردم 17 ميليون تومان پيشنهاد كرده بود. در نهايت جالب است بدانيد كه تهيه كننده 17 ميليون اين خانم را قبول وبه او پرداخت كرده وايشان در نهايت اين نقش را بازي كرد.من واقعا از اين مسائل سر در نمي آورم.
لطف كنيد از موقعيتتان در راديو بفرماييد.
خب من كارمند مركزهنرهاي نمايشي راديو هستم وتنها در اين مركز فعال مي باشم.
مركزهنرهاي نمايشي راديو رابيشتر معرفي كنيد و از رابطه اين مركز با ساير راديو ها بفرماييد.
مركزهنرهاي نمايشي راديو توليد كننده نمايش راديويي براي تمامي راديو هايي است كه پخش نمايش دارند.به اين صورت كه مركز بطور مستقيم سفارش توليد نمايش مي گيرد و اقدام به توليد كرده و طبق توافقاتي كه قبلا صورت گرفته كار را به راديو هاي سفارش دهنده تحويل مي دهد.اخيرا هم پس از 30سال آرزو و تلاش و پي گيري در چند ماه گذشته راديو نمايش راه افتاده كه هنرمندان و صدا پيشگان در اين مركز امكان فعاليت بهتر و بيشتري نسبت به گذشته دارند.
خب به نظر شما تكليف هنرمنداني چون آقاي ياسمي و خود شما ها چيست؟ به نظر شما رفتن و هجرت مي تواند راه مناسبي باشد؟
نه . حرف من اين نيست . رفتن اگر يك درد را دوا كند ، در كنارش مسبب بوجود آمدن صد ها درد است واز طرفي اين امكان براي همه نيست كه بخواهند هجرت كنند .خود من يكي اگر خيلي خيلي آدم ميهن پرستي باشم وكشوروماندن در كشورم را به همه اينگونه رفتن ها ترجيح دهم در نهايت با اين ميزان حقوق نمي توانم چرخ زندگي ام را بچرخانم واز آنجايي كه جواني و تمام موقعيت هايم را فداي كار در راديو كرده ام وجز اين كار هيچ تخصص ديگري ندارم ، مجبورم بروم جلوي ميدان ارگ (ساختمان راديو) دستفروشي كنم . ميدانم مردم آنقدر دوستم دارند كه اگر هزار جفت جوراب جلوي ميدان ارگ بگذارم همه را از من مي خرند وبا اين كار مطمئنا وضعيت معيشتي ام خوب خواهد شد و مردم خيلي بيشتر از من قدر داني خواهند كرد تا مديران امروز صدا و سيما
پس چرا از نگاه اكثريت قريب به اتفاق مردم هنرمندان راديو افرادي بي نياز شناخته مي شوند.اين باور از كجا نشات مي گيرد؟
من نمي دانم اين مسائل چطور بوجود مي آيد. اما واقعيت اين است كه اوضاع بچه هاي راديو خيلي اسف بار است. من خودم با اين موارد برخورد كرده ام . براي مثال چند سال پيش كه سريال باغ گيلاس از من پخش مي شد من مثل هميشه سوار اتوبوس شده بودم كه جايي بروم .وقتي مردم مرا مي ديدند با تعجب مي پرسيدند كه چراسوار اتوبوس شده اي .يا چند بار كه مترو سوار شدم همين سوال را از من مي پرسيدند اما من كه نمي توانم براي آنها در آن مو قعيت توضيح بدهم كه جريان چيست.در نهايت من مجبورم بگويم كه بخاطر اينكه دوست دارم با وسائل نقليه عمومي رفت و آمد كنم .در حالي كه اين مردم نمي دانند كه اين دستمزد هايي كه ما مي گيريم تنها نان شبمان را مي رساندوآنطور كه تصور مي كنند بوقلمون نمي خوريم و حتي تاكسي سرويس هم نمي توانيم سوار شويم . از اين همه دردي كه ناشي از كارهاي طاقت فرسا در راديو است ودر زمان جواني بي تو جه به آنها و فقط به عشق كار در راديو به جان خريديم اما الان نمي توانيم با اين حقوق تنها يكي از آنها را مداوا كنيم
يعني شما بجز حقوق ثابتي كه داريد ، پاداش و مزايا يي نميگيريد؟
ببينيد كل حقوق من بعد از 34سال فعاليت در اين عرصه همانطور كه گفتم 400هزار تومان است واگر احيانا مدير توليد پيدا شود كه دستمزدي به ماها بدهد كه البته خيلي نادر است به جرات مي گويم كه يك سال يا دوسال يكبار اين اتفاق مي افتد وآنهم رقم ناچيزي براي10،15روزكاركه نمي شود به رقمش اشاره كرد . اين تنها مزايايي است كه هر يكي دو سال يكبار به ماها تعلق مي گيرد
سال گذشته اتفاقاتي افتاد كه طي آن مسئولان راديو از كار كردن راديويي ها در تلويزيون شاكي ومعترض بودند و دلائل زيادي را براي شكايت و اعتراض خود برشمرده بودند.از طرفي عامل اصلي فعاليت راديويي ها درتلويزيون بالا بودن سطح دستمزد در تلويزيون عنوان شده بود كه در نهايت قرارشد سطح دستمزدها در راديو ارتقاء پيدا كند، كه به اين واسطه از اتفاقات مشابه جلو گيري بعمل آيد. با اين اوصاف اين تصميم به كجا انجاميد؟
نه اصلاً چنين اتفاقي نيفتاد. ما از اول انقلاب تا الان موظف بوديم يك سري جلسات كاري مشخصي را انجام دهيم و اگر احيانا بيشتر از اين كار مي كرديم برايمان اضافه كاري رد مي شد. اما تير ماه امسال لطف كردندو گفتند بصورت در صدي هزينه هاي رفاهي را از ما كم خواهند كرد. يعني قرار شد 60درصد در كل راديو ها اعمال شده وبراي ماها كه سختي هاي زيادي كشيده ايم واوضاع بسيار بدي داشتيم 40 درصد حقوق كم خواهد شد .به عبارت ديگر از 400هزار تومان حقوقي كه ماهيانه دريافت مي كنيم 40درصد وتقريبا نيمي از اين مبلغ كم خواهد شد. بخاطر همين اين اتفاقاتي كه شما اشاره كرديد در نطفه خفه شد و هيچكس دنباله اش را نگرفت از طرفي ظلم زيادي به بچه هاي راديو شده كه الان بالانس كردن دستمزد راديو و تلويزيون كاري غير ممكن به شمار مي رود .شما فكر كنيد چقدر بايد اشل مالي راديو تغيير و ارتقاءپيدا كند كه به سطح دستمزدهاي تلويزيون برسد؟ در حالي كه من با 34سال سابقه كار در راديو جلسه اي 9هزار تومان مي گيرم واين مبلغ اصلا با دستمزدها تلويزيون قابل قياس نيست
هر جلسه كاري كه 9به ازاي آن هزار تومان مي گيريد در چه زماني تعريف مي شود ؟
هر جلسه كه كار مي كنيم 4ساعت است . يعني به ازاي صرف چهار ساعت 9هزار تومان دستمزد مي گيريم.تازه اين مبلغ بالا ترين مبلغ است چون به كارمند ارشدي مثل من كه در راديو بيش از 30سال سابقه دارد تعلق مي گيرد
آيا با خود آقاي ضرغامي صحبت كرده ايد؟
بله با ايشان هم صحبت كرده ام .به ايشان نامه هم نوشته ام
نتيجه چه شد؟
هيچي ايشان برگشت روبه رييس دفترشان گفتند خواهرمان از قافله جا ماند ه اند راهي پيدا كنيد كه به آن قافله بپيوندند. كه منظورشان بازنشستگي بود.ولي وقتي كه من نامه نوشتم براي پيگيري،زير نامه من مرقوم فرمودند بررسي و اقدام شود.وقتي از سوي مديران ديگر اين قضيه بررسي شود هيچ راهي وجود نخواهد داشت جز همين راهي كه الان داريم با هزار مصيبت مي پيماييم.اتفاقا يكي از بچه هاي دفتر خودشان گفتند كه ايشامن مي توانست به راحتي بنويسند اقدام شودكه در اين صورت هيچ مديري نمي توانست كارشكني و اعمال سليقه كند
به نظر شما درحال حاضر مهمترين واولين اقدامي كه بتواند در بسامان كردن اين اوضاع مفيد فايده واقع شود ، چه اقدامي است؟
به نظر من بايد ابتدا به ساكن پيشكسوت محوري را در رايو رواج دهند و براي پيشكسوتان راهكارهايي بينديشند كه اين بحرانها تا حد امكان در زندگي آنها كم شود وامنيت كاري و شغلي را براي آنان تضمين كنند الان واقعا وقت آن است كه يك عده از پيشكسوتان ما بازنشسته شوند .تعداد اين افراد زياد نيست من در كل سه چهار نفر را مي شناسم كه نيازوشرايط بازنشستگي را دارند و بازنشسته كردن اينها براي سازمان عريض و طويلي مثل صدا و سيما كاري ندارد .اين رويه خود بخود طوري عمل مي كند كه امرات جوانتر ها را نيز در بر مي گيرد. من الان چهار سال است كه بدون احتساب هيچ سابقه اي در راديو استخدام شده ام كه در حال حاضر 400هزار تومان حقوق مي گيرم .من الان 56سالم است و مثل خيلي ها كه در اين سن ناراحتي ها و بيماري هايي دارند من هم درگير هستم .كي قرار است من با اين وضعيت باز نشست شوم؟در حالي كه 34سال در راديو فعال بوده ام وعمر و سلامتي ام را براي راديو گذاشته ام
چرا يكي مثل آقاي ياسمي اينقدر عرصه را تنگ بداند كه با و جود سالها تحمل كار سخت در راديو عاقبت مجبور شود كه از كشور برود؟ قطعا ميزان حقوق 400هزار تومان برازنده آدمهايي مثل آقاي ياسمي كه در مرز 60سالگي هستند و يك عمر در راديو زحمت كشيده اند ، نيست .طبيعي است كه وقتي كارد به استخوانشان مي رسد تصميماتي مي گيرند كه شايد خيلي به آنها هم معتقد نباشند.
آيا از تجربيات شما پيشكسوتان براي آموزش جوانترها استفاده مي شود يا خير؟
اصلا و ابدا.به هيچ عنوان اين كار صورت نگرفته و نميگيرد ازطرفي خود جوانها با خود باوري هاي كاذب و غرور بيجايي كه دارند راه هايي را مي روند كه به سمت تركستان است كه پس از مدت كوتاهي حتي خدا را بنده نيستند چه برسد به آموزش ديدن زير نظر يك راديويي پيشكسوت. بهتر است بدانيد در سال 1364آقاي جعفري جلوه مبلغ 20ميليون تومان براي ما كه 13 نفر بوديم و الان تنها پنج نفردر راديو باقي مانده ايم هزينه كردند كه ما فوت و فن راديو را ياد بگيريم.امادر نهايت هيچ اتفاقي نيفتاد
خانم آقاجاني اصول اخلاقي حكم مي كند كه باز براي چندمين بار از شما سوال كنم كه شما با مكتوب كردن و انعكاس سخنانتان مشكلي نداريد؟
من عرض كردم كه بالاتر از سياهي رنگي نيست و همين مردم در ميدان ارگ روزي هزار جفت جوراب را از من مي خرند. نهايت كارم اين خواهد بود كه ديگر قرارداد مخن را تمديد نخواهند كرد.اما دلخوشي ام ارتباط با مردم است . اين مردم شريف آنقدر قدردان هستندبا وجودي كه ما هيچ كاري نتوانستيم براي آنان بكنيم و بخاطر بلد نبودن قاعده بازي كه در ابتدا به آن اشاره شد حضور كمرنگي در سيما داشته ايم اما با وجود اين حضور كمرنگ دريا دريا لطف مردم شامل حال من ميشود.
